Başa
Dön

Ahşabın Doğru Kullanımı

Aşağıda verilen hususlar, dış alanlarda kullanılan boyalı ahşabın performansı ve dayanıklılığı için şarttır.

  • nem absorpsiyonunu engelleme
  • güneş ışığı absorpsiyonunda kısıtlama
  • mantar ve böcek istilasına karşı koruma

Bu hususlar ekonomi ve verimlilik hesapları adına feda edilmemelidirler; ürünün imalatının her aşamasında, bu beklentileri tamamen tatmin etmek üzere imalat çözümleri, boya sistemleri, uygulama metotları, kereste tipleri vb. dikkate alınmalıdır.

Aşağıda, kapı ve pencere doğramasının korunması ve dayanıklılığında etki taşıyan, karar hazırlığı ve tasarım aşamalarını göreceğiz.

Kapı ve pencere doğraması imalatında yukarıdaki beklentilerin karşılanmasında boyanın yanı sıra ahşabın emprenyesi kereste türlerinin doğası, doğramanın tasarımı ve bakım-onarım gibi birçok proses ve karar verme aşaması bulunur.

Bu faktörlerden her biri doğramanın korunması ve dayanıklılığı için gerekli, fakat tek başına yeterli değildir. İyi bir boyanın tasarım veya ahşabın korunma hatalarına (kötü kurutma, ahşabın dış alanda kullanıma uygun olmaması vb.) karşı koyabileceği ve iyi bir tasarımın, uygun olmayan boya sistemini dengeleyebileceği şeklinde yaygın bir yanlış algılama mevcuttur. Şimdi yukarıda bahsedilen her bir aşamayı daha yakından inceleyeceğiz.

Ağacın emprenyesi

Kereste biçildikten emprenye edilmesine ve boyaya hazırlanmasına kadar geçirdiği prosesler, ahşap bir kapı veya pencere doğramasının performansını etkileyen adımlardır.

Ağaç kesildikten hemen sonra kerestenin kullanım yerinin gerektirdiği denge rutubetine kadar kurutulması en önemli işlemlerden biridir. Türkiye'de ortalama hava koşulları 20 C ve %65 bağıl nem olarak alındığında, dış alanda kullanılacak kapı ve pencere doğraması için önerilen nem içeriği, bölgelere bağlı olarak %12-15'tir. Kereste kontrollü bir ortamda depolanmalıdır; depoların böcekler veya mantarlarca istila edilmesi sıkça rastlanan bir durumdur.

Kereste türlerinin doğası

Kereste seçerken aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır: doğal dayanıklılık, emprenye edilebilirlik, ekstraktifler, budaklar, özgül ağırlık ve gözeneklilik.

Kerestenin doğal bir dayanıklılığı yani mantar ve böcek istilalarına karşı doğal bir direnç kapasitesi vardır. Birçok ağaç türünün özodunu mantar ve böcek istilalarına karşı zaten dayanıklıdır; ancak diriodun, hem mantarlar hem de böceklerin gelişimi için yararlı maddelerce zengin olduğundan hasara çok daha açıktır.

Emprenye edilebilirlik ahşabın bir sıvıyı, emebileceği derinliktir. Ksilem dokudaki farklılıklardan dolayı diriodunun özoduna göre emiciliği daha yüksektir.

Selüloz ve linyine ilave olarak, ağaç, aynı zamanda, kimyasal bileşimi ve oranları bir kereste türünden diğerine değişen, düşük miktarlarda ekstraktif denen bileşikleri (terpen, fenol, tanin vb.) de içerir. Ekstraktifler bir seri problem yaratabilirler:

Boyama sırasında: boyanın kurumasını engeller veya emprenye maddesinin nüfuz etmesini önler.

Takılmış kapı veya pencere kasasında: güneş ışığı ile ısınma sonucu yüzeye doğru hareket ederek (yağlar söz konusu olduğunda) boya filmini depolimerize etme eğilimindedir.

Bu durumda, su, ahşap/boya arasında kalır ve filmin yapışması bakımından olumsuz sonuçlar doğurur.

Otuz mm'den geniş çaplı budağı olan keresteler kapı ve pencere kasalarında kullanılmamalıdır. Budaklar, kendilerini çevreleyen ağaçtan daha kompakt olduklarından, sıcaklık değişimleri nedeniyle oluşan boyutsal değişimler yüksek streslere ve bunun sonucunda da budağın ikiye ayrılmasına neden olabilir. İlaveten reçine sızması meydana gelebilir.

Doğramanın tasarımı

Tasarım, doğrama imalatında çok önemli bir aşama ve hava şartlarına dayanıklılık açısından kritiktir. Doğramanın uzun ömrü için estetik ve fonksiyonel çözümler bir arada ele alınmalıdır.

Yuvarlatılmış kenarların kullanımı (minimum 2 mm'lik kavis yarıçapı) dik veya 45 derecelik kenarlar yerine,uniform yayılmış boya filmi (Şekil 2). Yüzey gerilimi yaş boyayı keskin kenarlardan kendine çekmeye meyillidir; bu ise koruyucu yüzeyde, sonradan suyun nüfuz edebileceği bir kesinti yaratır (ahşap yüzeyde 200 mikron yaş film kalınlığa karşı keskin köşede sadece 20 mikron).

Su birikimini minimize eden teknik çözümlerin seçilmesi

Örneğin;

  • Alt kayıtlar en az 15 derece açılı olmalıdır.
  • Tüm kayıtlar kusursuz bağlanmalıdır.
  • Yatay kayıt doğramanın genişliği kadar uzun olmalı ve dikey kayıt yatay kayıt içine girmeli veya üzerine oturmalıdır.

Bakım-onarım

Dış çevreye maruz bırakılan herhangi bir ahşap ürün, boya tabakasının durumunu değerlendirmek ve uygun bakım-onarım prosedürlerini kararlaştırmak amacıyla düzenli kontrollerden geçirilmelidir (genellikle yılda iki kez: ilki yazdan, ikincisi de kıştan önce). Müşterinin, bakım-onarımın asıl amacının, tehlikeli koşulların oluşmasını beklemeden, doğramanın bozulmasını önlemek amacıyla yapıldığını anlamasını sağlamak önemlidir. Bozulma sinyalleri alınır alınmaz yapılacak bakım-onarım işleri doğramanın ömrünü önemli ölçüde uzatacaktır.